Press "Enter" to skip to content

Hurrilerde Kassit Kavmi Görünüm

(Kürtçe Dilinin Tarihi, Dosya: 5)

“MÖ 16. yy sonrası Kuzeyde Van bölgesinin güneyinden, Dicle ırmağına boşalan Diyala ırmağının doğu yakasında kaynağı olan; günümüz İran’ın batısında kalan Loristan’a uzanan Zagros dağlık bölgesi Kassitlerin ülkesiydi.” *1. Daha net bir bölge tarifini Kassitlar için AnaBritannica verir. “Bu halk, muhtemelen MÖ XVI. ile XII. yüzyıllarda ikinci Babil hanedanlığını kuran halktır. Adları ilk defa MÖ 3. Bin yılın sonlarında Elam metinlerinde geçer.” *2. Sassmannshausen (Köken-Soyağacı araştırma merkezi) Kassitler için, “MÖ 17. yüzlü yıllarda Babil’i yöneten ve Zagros kökenli bir halktı.” der. Geç Babil döneminde özellikle alt Diyala Irmağı bölgesi ile Fırat Nehri’nin kıyı şehri olan Şippar bölgesinden ve Babil şehrinin kuzey kısımlarına Zagroslar’dan gelen nüfus olduğu görüşündedir. *3. Meydan Larousse, Kassitler hakkında oldukça doğru ve iddialı daha etraflı bir özet bilgi verir. “Kassitler, MÖ 1680 – 1160 arasında Zagros (Van bölgesinde, İran-Irak sınırında) dağlarından güneye inerek Mezopotamya’da devlet kuran dağ kavmiydi. Üçüncü Ur Sülâlesi ve Birinci Babil Devleti zamanında Kassitler, asker, işçi, köle olarak veya atlarını satmak üzere Babil bölgesine girmeye başladılar. Kerkük ovasında, bugünkü Süleymaniye dolaylarına yerleştiler, fakat sonra Babilliler tarafından batıya doğru sürüldüler.” *4. Yine başka bir iddiaya göre; “Kassitler Akkadian Kaššu (Balkan, 1954), muhtemelen Babil’i 12. yüzyıldan ikinci yüzyıla kadar yöneten önceleri merkezi Zagros’ta bir yerlerde eski dağ kabileleriydi. Bunlar, Susa’nın kuzeyindeki dağlık bölgelerdeki Kissaioi ve İsfahan’ın batısındaki Baḵtiāri Dağlarında ikna edici bir şekilde Potts’ın ikamet ettiği Kossaioi’ye bağlı olabilir. Kissaioi ilk olarak Aeschylus’un “The Persians” ve Herodotus’ta ve en son MÖ 217 “Raphia Savaşı”nda III. Antiokos’un ordusunun bir birliği olarak Büyük İskender sonrası dönemde bahsedilmiştir. Buna karşılık “Kissaioi” adı “Kossaioi” adı ile ilişkili veya özdeş olabilir” *5.

Kassitlerin Mezopotamya’da ilk görüldükleri dönem Hamurabi’nin oğlu Şansulina zamanına rastlar. Bu dönemi anlatan tarihi metinlerde Babil halkının yapmak istemediği askerlik, inşaat ve tarım gibi ağır işlerin Zagros’lu Kassitler tarafından yapıldığını öğreniyoruz. *6.MÖ 18. yüz yılın ilk yarısından sonra Kassit gruplar ve bireyler, özellikle Sippar, Yahrurum çevresinde kuzey Babil’de kaydedilir”. *7. Araştırmacı Brinkman ve De Smet, bu Kassitler için Babil’in kuzeyini ve Orta Fırat ve Alalah’a ait olduklarını erken kanıt olarak işaret etmektedir. *8. Mezopotamya’da Kassit nüfuzu MÖ 17. yüzyıl sonunda görülür. Babil’de Kassit adla özgün bir kral erken oluşumu Kral 1.Rim-Sin’in dönemidir. 1.Rim-Sin’ine MÖ 1742 Babil’e karşı baş kaldırdığında ilk siyasi bir faktör olarak en önde isyancılar Kassitler görünür. * 9.

Kassit” adı için çeşitli tespitler yapılmıştır. Onların “Kassit” adı, “Kaššû” veya “Kassite” şeklindeki Akkadca biçiminden kaynaklanır.” *10. Nuzi şehri (modern Kerkük) kayıtlarından itibaren Orta Babil belgelerinde Hurri sıfat eki: –HHE -Ku-us-SU (-hé), şeklinde bir biçimi var. Bu form daha sonra Yunanca/ Lat. : ”Coss (a) ei”: “Cossiaei”, yani “Kossaioii*11. ismini andırıyor vs. “Kassites” birlikte, ülkenin adı “Kissía” olarak ortaya çıkar. *12. Aynı zamanda bu tespit onların Hurri kültürlü bir konumlarının da olduğunu göstermiştir. Kassitlerin kendi adlarını orijinal bırakıp bırakmadıkları bilinmemektedir. Kassitlerin yerli halk Akkadlar tarafından; “Kass, Kosu, Kassu, Kassit, Kardu, Kardumiaş” adlandırmaları, Asur tabletleri ve Mısır El-Amerna arşivlerinde karşılaştırılır. Kassitlerin, Tevrat ve Kuran’da “Kuş” gibi isim ile tanındığı görülmüştür. Kürd tarihçisi M. Emin Zeki, “Kürdistan Tarihi” adlı eserinde Kassitlerden: Kasayi, Kussi, Kuş” adları ile bir tanım getirmektedir. Devletin adını da; “Kodoniyas” olarak anmaktadır. *13.

Kassitlerin Asur Kralı Sargon ve III. Ur kaynaklara göre orta ve güney Zagroslarda yaşadığı bölgelerdeki halklar arasında görünmez olduklarını dikkate alırsak, bölgede nispeten yeni gibi görünürler. Buna ek olarak, “Kassitce olmayan insana dair ve yer isimlerinin yukarıda sözü edilen ilk kaynaklarına göre bu bölgelerde rastlanılır. Zagros’ta Eski Babil bölgesinin doğusunda kalan Šušarrā’da birkaç Kassit adı olabilir.” *14.

Kassite dili sınıflandırılmamıştır. Bilinen şey, onların dillerinin Hint-Avrupa dil grubuyla ya da Semitik ya da diğer Afro-Asya dilleriyle ilgisi olmadığı ve bazı dilbilimcilerin Küçük Asya’nın Hurri soylu Urartu dilleri ile ilişkilendirdiği görüldü. Bununla birlikte, Kassitlerin gelişi Hint-Avrupa halklarının çağdaş göçleriyle bağlantılı olmuştu. Nitekim Kassitler hakkında Aryan olduklarına dair tespit de yapılmıştı. “Kassitleri Hint-Avrupalıların komşuları olduğunu doğrulayacak işaretlerden biri olarak düşünmek için tapınaklarının ve Hint-Aryan halkların tapınakları arasındaki görünüşlerindeki bazı benzerlikleri iyi bir nedendir.” *15. Çok sayıda Kassite lideri ve tanrısında Hint-Avrupa isimleri kullanıyordu. Ayrıca Kassitlerde de  Hurrilere hükmeden Mitanni’ye benzer Hint-Avrupa kültürel soylu seçkinlerinin egemen olması mümkündü. Fakat Kassitlere dair temelde Aryan kültürlü olduklarına dair tespit, bu tarihçileri doğrulamadı. Kassitler genetik olarak Kafkas kültürlü Hurri soylu idiler. Fakat daha çok dini alanda melez kültürel yapıları vardı.

Devam edecek..

28.12.2018

Bahoz Şavata

KAYNAKLAR VE NOTLAR

  1. www.iranicaonline.org/articles/Kassites, Balkan, 1986, p. 8; Heinz 1995, p.167.
  2. Kassitler, Ana Britannica. Cilt: 13 s. 52.
  3. Sassmannshausen, pp. 411 f. 1999.
  4. Kaynak: Kassit, Meydan Larousse.
  5. http://www.iranicaonline.org/articles/iran-vii5-kassite
  6. Kassitler, Ana Britannica c. 13 s. 52.
  7. Zadok, The Origin of the Name Shinar,” ZA74, 1984, pp. 240-44.1987, pp.17 ff.
  8. Brinkman, s. 466 b. 1976-1980.

 http://www.iranicaonline.org/articles/Kassites.

  1. Stol, 1975, 44 f. 59.

http://www.iranicaonline.org/articles/Kassites.

  1. http://www.iranicaonline.org/articles/Kassites.
  2. J. Fincke, Die Orts- und Gewässernamen der Nuzi-Texte, Répertoire Géographique des Textes Cunéiformes 10, Wiesbaden, s 1993, 160 f, 109
  3. Kaynak: a.g.e. (75)00- Bkz. Weissbach, 1921, 1922; Eilers 1957-1958, s 135; Brinkman, 1976 -. 80, sf. 471b. https://es.scribd.com/…/93662962/La-Cultura.
  4. Kaynak: M. Emin Zeki, Kürdistan Tarihi sayfa 39. Beybun yay. Haziran 1992.
  5. Sassmannshausen, 1999, s 412 n 16 Eidem, 1992, s. 49b.
  6. Bloomfield, 1904; Balkan, 1986, p. 8; Eilers, p. 136. 1957-58. http://www.iranicaonline.org/articles/Kassites.

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir