Press "Enter" to skip to content

KÜRT MİLLET OLUŞUMU?

Her kavmi ya da etnik oluşumu görünür kılan; belli medeni, sosyal, antropolojik, tarihi ve coğrafi ısrarlı özellikler bulunur.

Tarih araştırmalarında kavmi ya da etnik grupları tanımlamada ilk tespitlerini tarihçiler, sosyologlar ve antropologlar vs. MÖ 13. yy sonrasında ki Ön Asya halkları için yapabilmiştir.

İnsanın tahıllı veya avcı yaşam süreçleri ilkel grupsal dönemleridir. Bu süreç dünyada Buzul Çağı bitiminde, MÖ 13. yy sonrası insan için en elverişli iklim sahip 30′ ve 44′ paralelde yer alan coğrafyalarda olmuştur.

Ön Asya, dünyanın en verimli coğrafyasıdır. Üç kıtanın buluştuğu çevresindeki insan gruplarını kendine çekmiştir. Nitekim bu serüven Ön Asya’da en çarpıcı medeniyetlerin doğuşunu sağlamıştır.

Örneğin Kürd etnik oluşumun vatanı Zağros Dağları, Yukarı Mezopotamya ve Anti-Toros platolarıdır.

Fakat Kürd etnik oluşumdaki kültürel kimliğini ona hakim kılan Doğu Aryan kültürlü kabilelerin ana vatanı “Ariya Vaeja” ve güneyde İndus Vadisi dır. Bu yerlerin günümüzde kuzey batı Himalaya Dağları yani modern Afganistan ve Pakistan-Hindistan sınırını oluşturan İndus Nehri toprakları olduğu biliniyor. (Avestaya göre)

Kürdlerin Doğu Aryan ataları bu topraklardan Ön Asya’nın batı ucundaki bugünkü topraklara MÖ 2000 yılları sonrası peyderpey uzun yıllar aralıklar ile göç etmişler. Önceleri İran ve Zağroslara yerleşmişler. Sonra batıda Yukarı Mezopotamya,Suriye ve bu günkü Kilikya ve Kızılırmak Nehri hattına yerleşmeye başlamışlardır.

Kürd kavmi oluşumunda yer alan Doğu Aryan kabileler; Zağroslardan batıya göçleri sonrası MÖ 20 yy’ lerde Yukarı Mezopotamya’da bulunurlar. MÖ 16. yy sonrası ise daha batıda Kilikya ve Fırat platolarında sistematik ve siyasal kimlikleri ile ortaya çıkarlar. Mitanni adı ile birçok beylik ve devletler kurarlar. MÖ 10. yy sonrası aynı topraklarda görülen benzer Doğu Aryan kültürlü; Med, İskit/Saka, Kimmer, Pers, Part, Sogd vs kabileleri öne çıkar. Bu kabilelerin; Mitanni, Med, Pers, Part ve Sasani toplulukların ortak Doğu Aryan-Hindui edebi dil ve dini kültürlerine sahip oldukları belirgindir. Doğu Aryan Hindui Aryan kültürleri ile bu halkların İndus; Hindui kültürü ile etkileşim içinde kaldıklarını gösterirler.

Kürd etnik kültürünü oluşturan diğer yapı; Kürdlerin Yukarı Mezopotamya yerlileri olan Kafkas kültürlü Hurri kabileleridir. Tali planda bölgenin Sami kültürlü Asur halkı yer alır. Yukarı Mezopotamyalı yerel tüm halklar melez Kürd kavmi oluşumda yer alır.

Melez süreçte Doğu Aryan toplulukların kültürü yerel Kafkas Hurri ve Sami Asur kültürüne siyasal nedenler ile baskın gelir. Çünkü Doğu Aryan kabilelerin bölgede 1250 yıllık; Mitanni, Med, Pers, Part ve Sasani İmparatorlukları sürecinde kesintisiz siyasal egemenlikleri vardır. Siyasal egemenlik sonrası Doğu Aryan bu kavmin yerel Sami kültürlü Asur, Kafkas kültürlü Hurri (Subartu, Urartu, Guti, Kassit vs. ) ve etnik kimliği tanımlanamayan diğer halklar üstünde kültürel egemenlikleri de oluşur.

Mitanni, Med, Pers, Part, Sasani İmparatorluklarının egemen 1250 yıllık kesintisiz bölge tarihi, daha sonra bu süreçte aynı coğrafyada oluşan: Kürd ve Fars/Pers milletlerin ortak antik dönem siyasal tarihleridir.

Bölge tamamı ile bu süreçte Doğu Aryan kültürün denetimine girer. Kadim yerel Hurri ve Asuri kültür ise asimile ve entegre edilerek, milat öncesi sonu ortadan tedricen kalkarlar. Yani Kürd etnik-millet oluşumu melez ve Yukarı Mezopotamya’lıdır.

Kürdlerin kavmi bu melez oluşum süreci bölgedeki Aryanik kültürel ilk görünümleri olan melezleşme, tarih olarak MÖ 20. yy da başlar ve MÖ 6. yy sonrası özellikle Kommegene, Sophene, Osrene, Karduk, Atropone, Part Medyası ve Arbella vs. devlet yapıları ile bölgelerinde Kürd kavmi oluşumunu tedricen sağladılar. Kürd milleti oluşumu, İslamiyet öncesi, antik dönem sonudur diyebiliriz.

Yukarı Mezopotamya da etimolojik Sümer ve Akad dillerindeki bu bölge alanı ve bölge insanı için kullanılmış; “Kurti, Kırti, Guti” adları daha sonra yine bölge halklarınca oluşan bölge halkı Kürdler için; “Kırd, Karduk, Gord, Karda, Ekrad” vs. olarak telaffuz edilir. “Kurd/Kürt” adlandırma bu topraklar üzerinde ısrarlı olarak birliklerini sürdüren ve yeni biçimde kültürel bir kavmi kimliğini yansıtan Kürd halkın etnik ve genel kavmi/milli adı olur.

Bahoz ŞAVATA
Güncelleme: 07.08.2020

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir