Press "Enter" to skip to content

Kürt

KÜRT ADI NASIL DOĞDU?
Bahoz Şavata

Kürd etnik oluşumun vatanı Yukarı Mezopotamya ve Anti-Toros platolarıdır. Fakat Kürd etnik oluşumdaki etnik kültürel kimliğini ona hakim kılan Doğu Aryan kabilelerin ana vatanı “Ariya Vaeja” dır. Bu yerin kuzey batı Himalaya Dağları yani modern Afganistan toprakları olduğu tahmin ediliyor.

Kürdlerin Doğu Aryan Hindui Aryan kültürlü ataları Ariya Vaeja topraklarından Ön Asya’nın batı ucundaki bugünkü Kürdistan topraklarına MÖ 2000 sonrası göç etmeye başlamışlardır. Bu tespit arkeolojik olarak katidir. Çünkü Kürdistan’da MÖ 2000 öncesi Kürdlerin ataları Doğu Aryan toplulukların Hindui Vedic inançlarına dair kültürel bir örnek bulunmamaktadır.

Kürd kavmi oluşumda yer alan Doğu Aryan kabileler; Anti-Toros Dağları ve Yukarı Mezopotamya’da MÖ 16. yy sonrası görülen Mitanni, Hyksos ve MÖ 8. yy. sonrası önce İran ve sonra daha batıda Yukarı Mezopotamya’da görülen yine Doğu Aryan kültürlü Med, İskit/Saka, Kimmer, Pers, Part vs. kabilelerdir. Anlaşılan uzun zaman aralıkları ile doğudan batıya Doğu Aryan kültürlü toplulukların göçleri devam etmiştir. Bu göç sürecini hem Doğu Aryan, hem dönemin bölge devletlerin yerel kayıtları bizlere zaten anlatmaktadır.

Ön Asya’ya yerleşen Hyksos, Mitanni, Med, Pers, Part ve Sasani toplulukların benzer ve ortak Doğu Aryan dili ve dini kültürlerine sahip oldukları biliniyor. Doğu Aryan Hindui Aryan Vedic kültürleri görünümleri ile bu toplulukların günümüzde Pakistan topraklarında kalan Indus Hindui Brahman kültürü ile geçmişte etkileşim içinde kaldıklarını gösterir. Nitekim İndus Vadisi’ndeki Harappa buluntularında ve Hindui Vedik Brahman dini görünüm ve kayıtlarında bu ortak kültürel geçmiş görülmektedir.

Kürd etnik kültürünü oluşturan diğer yapı; Kürdlerin Yukarı Mezopotamya yerlileri Kafkas kültürlü Hurri kabileleridir. Kadim dönemde Anadolu, Kürdistan ve Suriye’de görülen  Hurri kabileler: Guti, Subarru, Lulubi, Kassit, vs. toplulukları olarak biliniyor. Bu topluluklardan Kassitler, Hurri-Aryan-Sami melez bir oluşum olarak kabul ediliyor. Daha çok İran coğrafyasında kalan Elamlar için bazı tarihçilerce onların da Hurri olabileceklerine dair iddiaları var. Doğu Aryanların bölgedeki siyasal egemenlikleri sonrası yeni etnik melez oluşumlar yaşanır. Bölgenin yerel kabilelerinin tali planda Doğu Aryan toplulukları tarafından asimle edildikleri gözlenir.

Melez süreçte (MÖ 16. yy- 4.yy)  Doğu Aryan toplulukların din ve dili kültürü yerel Kafkas Hurri kültürüne siyasal nedenler ile baskın gelir. Çünkü Doğu Aryan kabilelerin Ön Asya’da kesintisiz siyasal egemenlikleri sonrası bölgede etnik kültürel hâkimiyetleri oluşur. Bölge tamamı ile bu süreçte Doğu Aryan kültürün denetimine girer.

Ayrıca, bir sonuç olarak Ön Asya’da Med, Pers, Part, Sasani İmparatorluklarının kesintisiz 1500 yıllık egemen siyasi tarihi bölgenin iki büyük kavmi: Kürdlerin ve Farsların ataları Doğu Aryan kabilelerin ortak siyasal tarihleridir.

Yani Kürd oluşumu Yukarı Mezopotamyalıdır. Kürdlerin bu melez kavmi oluşum süreci bölgedeki Aryanik kültürel ilk görünümleri olan melezleşme tarihi MÖ 16. yy da başlar ve MÖ 4. yy sonrası Kürd kavmi oluşumu ile sonuçlanır.

Yukarı Mezopotamya da Sümer ve Akad dillerindeki bir bölge adı olan; “Kurti, Kırti, Guti” (Botan-Van- Hakkari) adları daha sonra yine bölge halklarınca: “Kurd, Kardu, Gord, Karda, Kurd” vs. olarak telaffuz edilirdi. Genel ifadede bu “Kurd” adlandırma kadim dönemde bölge adı olarak ifade edilir gözükürken daha sonra  bu “Kürd” adı: aynı topraklar üzerinde ısrarlı olarak birliklerini koruyan ve yeni biçimde etnik kültürel bir kimliği yansıtan halkın genel kavmi / milli adı şeklinde tanımlanmaya başlamış olduğu anlaşılır.

Özellikle MS 650 tarihi sonrası İslami dönemde oluşan yeni kültürel etkileşimler sonucu Doğu Aryan soylu; Kürd ve Fars yeni kavim adları daha çok milli coğrafyaları ile birlikte öne çıkar.

11.10.2018/Meleti Güncelleme

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir