Press "Enter" to skip to content

Orta Asya Neresi?

Orta Asya olarak tanımlanan yerler, bu günkü Azarbeycan, Türkmenistan veya Özbekistan denilen yerler değildir. Bu topraklar, kadim tarihte Kürd ve Farsların atalarının yani eski Aryan halkların coğrafyası Horasan dır. Tarihte de daha çok “Horasan” denilen bu yer, geçmişte Aryan kültürlü halkların günümüz İran coğrafyasından doğuda Tacikistan’a kadar uzanan Himalya Dağlarının kuzey batı eteklerindeki coğrafyası olarak bilinirdi.

Orta Asya ise, Aryan halkların en doğuda kalan Toharistan halkının topraklarının da doğusundaydı. Orada Ural-Altay soylu kabileler yaşardı. Türklerin ataları bu topraklardan Mö 5 yy da göç etmeye başlamışlardı.

Eski Horasan topraklarında kurulu şehir ve yer adlarının etimolojik kökenine dikkat edilirse, bu şehir isimlerinin Taliş, Belluci, Soğd, Paştu, Tacik Kürd ve Fars Aryan kültürel soylu halkların eski dilleri Ariyaca dilinde oldukları görülür. Yine bölgedeki bilinen kadim şehir ve yer adlarından bazıları; Semerkand, Buhara, Aşkabad, Herat, Hive, Merv, Amuderya, Murgab, Ferqana, Taşkand vs. şeklinde Ariyaca dil kökenlidir.

Diğer yandan “Orta Asya” denilen yer ise, günümüz Özbekistan’ın 3000 km kuzey doğusunda Moğolistan‘ın kuzeyi, Mançurya‘nın batısı ve Baykal Gölü‘nün güneyinde yer almaktadır. Üstelik buralarda Aryan kültür soylu Toharistan’a kadar Aryan topluluklar yaşar. Ana bölgede Ural –Altay kültürüne ait topluluklar karışık yaşamıştır. Bölgenin Sibirya topraklarına uzanan steplerinde daha çok Türklerin ata kabileleri vardır.

Türk kabileleri Orta Asya topraklarından güney batıda önce komşuları Sagart: Saka/İskit topraklarını ve MÖ 400 sonrası ise 3000 km daha batıda Aryan topraklarının istilası hareketlerine girişerek zamanla bu coğrafyaya yerleşirler.

Eski Aryan topraklara en önemli istilalar MÖ 400′ lerde Hun/Xain kabilelerin Sakalar ile karışık diğer istilacı kabilelerin akınları şeklinde Pers İmparatorluğu döneminde başlar.

Bu kabilelerin yerleştiği toprakların adı ilk defa antik dönemde değişmiştir. Bu topraklarda yer adlarının değişimi, bizlerin MS 7. yy da Türk kabilelerin yerleşmeye ve Göktürklerin devletlerini kurarak,  bölgede egemenliklerini zamanla tesis ettikleri Horasan bölgesinde başlar. Bölge eskiden değişik “Aryan” kökenli isimlerle tanımlanır iken, bu istilalar sonrası bölgede yaşayanlar ve coğrafya ismi  “Turan” adı ile çağrılır.

-“Turan” demek Aryan soylu olmaktan çıkmış,  demektir. Bu kelime de, soyca Ariyaca dil kökenlidir.

İslami dönem öncesi ve sonrası yöre insanı ile bir şekilde kaynaşan Turanlar, bölgede genelde tüm dinleri kabul ettikleri için birbirleri ile kız alıp vermişler. Kültürel alanda halklar arası melez bir medeniyetleri de oluşmuştur. Bu konum İslamiyet sonrası daha da pekişir.

MS 10 ve 11. yy da ise bölgenin Turan melez topluluğun önemli bir kısmı, daha çok Moğol istilası sonrası Hazar-Kafkasya derbendi ve İran-Irak toprakları üzerinden batıda yer alan Kürdistan topraklarına göç ederler.

Özellikle bu göç sonrası göçerler, geldikleri coğrafya adlarını doğru tanımlayamazlar.

Yani bugünkü yaşadığımız topraklar ile alakalı Türk-Aryan melez kültürlü kabilelerin göç macerası iki kısım dır. Birincisi; Orta Asya’dan Turan’a ve ikincisi; yaklaşık MS 1000 yıllarında Turan’dan bu günkü Kürdistan’a olmuştur.

Eskiden “Horasan”, “Turan” ve başka adlar ile de anılan yerler, yakın zamanda Sovyet Devrimi (1917 Ekim) sonrası  “Türkmenistan, Özbekistan, Kazakistan” vs adlarını almıştır. Bu adlar ise modern dönemde resmileşmiştir.

Bahoz Şavata

Güncelleme: 10.11.2018

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir